Hoe stom kan een mens zijn?

- RECENSIE - Voor Joop Smidt, ingenieur met topcarrière, gaat alles voor de wind … tot hij in zwaar weer geraakt. Het leven geeft hem een tikje, nog een tikje en uiteindelijk een dreun. Dan begint voor hem de ongewenste zoektocht naar zichzelf. Hij krijgt zeeën van ruimte waarin levensvragen zich aandienen en hij ongekende gebeurtenissen en gevoelens ondergaat.
'Hoe Stom kan een mens zijn?' gaat over de ont-wikkeling van een in-gewikkeld leven. Een verhaal over hoe het leven een grote schoonmaak in petto heeft voor de tegenstribbelende zwaargewicht directeur. Via periodes als bebaarde burn-outkluizenaar, therapeutisch werkende Hospice-vrijwilliger en halve kloosterling fietst hij naar Auschwitz omdat 'het moet'. Zittend op de trappen van de gaskamers luidt het leven een nieuwe onvoorziene fase in …
Dit is het debuutboek van Menno D.J. Stom. Het is een ongepolijst verslag van een ingrijpende 'midlifecrisis', een levensfase die hij zelf 'midlife awareness' noemt. "Ik ben het leven gaan waarderen als een ontdekkingsreis. Voor ieder mens ligt het weten klaar om ontdekt te worden. Het ligt vlak onder de oppervlakte van het bewustzijn … zo voor het opscheppen. Het is een levenskunst om 'weten-schepper' te zijn en dat ligt dichterbij dan ik vermoedde. Het leven is namelijk een aaneenschakeling van kleine en grote vragen die leiden tot inzicht. Door ze heel gewoon met vriendelijke aandacht, ongedwongen en ontspannen te belichten wordt men als vanzelf bewust."

Menno D.J. Stom

Hoe stom kan een mens zijn?

ISBN  978-90-8954-058-4

Het boek bestaat uit een proloog, 19 hoofdstukken en een epiloog. Het leest als een autobiografisch verslag, is snel, helder en to the point geschreven. Het is voorstelbaar hoe druk de hoofdpersoon het had. Vrijwel meteen na de proloog wordt er in de hoofdstukken de zakelijke snelheid losgelaten en stapt de schrijver over naar spiritualiteit. Er komen in korte tijd veel heiligen, goeroes en therapieen langs, een soort boost van goedheid. Vanuit de nuchterheid van de hoofdpersoon worden serieuze zaken met een dosis humor beschreven. Naarmate het boek vordert wordt het allemaal wat langdradig (dagboekfragmenten) en is het meer van hetzelfde. Ik was wel benieuwd hoe het zou eindigen, waardoor het boek uiteindelijk ook helemaal gelezen is.

Het boek beschrijft de zoektocht van de hoofdpersoon, buiten de ratio om. Hij ontdekt dat er meer is ‘tussen hemel en aarde’, ontmoet nieuwe mooie mensen, er ontstaat met sommigen een leerling-leider-band. Hij leert zijn kwetsbaarheid te tonen zonder daarvoor afgestraft  te worden en leert gebruik te maken van hulpbronnen (leert de tekens te lezen die zich aandienen als hulpbron, dit kunnen mensen maar ook boeken etc zijn). Hij ontdekt dat hij mag zijn wie hij is, niet hoeft te oordelen en dat staat in schril contrast met de zakelijke wereld waar hij uitkomt. Hij staat steeds vaker stil om te ‘zijn’ dan maar te blijven ‘doen’; hij verandert van een ‘human doing’ in een ‘human being’. Hij doet een aantal essentiele ontdekkingen: leert zijn eigen overtuigingen en overlevingsstrategieen kennen en loslaten, met als resultaat dat de sleutel tot succes in hem zelf zit. Er worden genoeg situaties beschreven die voor veel mensen herkenning kunnen hebben. Tussendoor heeft hij het erg moeilijk met de relatie met zijn vrouw en dochter die uiteindelijk uitmond in een scheiding. Gaandeweg het boek blijkt hij toch weer in staat om een nieuwe relatie aan te gaan.

Het hele boek lang is het een zoektocht naar het leren luisteren van wat er is en niet op zoek te gaan naar rationele verklaringen. Hij ervaart dat de wereld niet meer maakbaar is, stort in en krabbelt langzaam uit het dal. Door ervaren van vrijheid (in zichzelf) kan hij uiteindelijk ook thuiskomen bij zichzelf.

Deze recensie is geschreven voor het Tijdschrift voor Coaching, augustus 2009.